አዋጅ ቁጥር ፸፫/፲፱፻፺፫ የፌዴራል የሥነ ምግባር እና የጸረ ሙስና ኮሚሽንን ለማቋቋም የወጣ አዋጅ | GOALGOOLE | Because you need Information for your goals !
7023 Bole Kifle Ketema, Addis Ababa, Ethiopia
0116616179/85 mcc@ethionet.et

አዋጅ ቁጥር ፸፫/፲፱፻፺፫ የፌዴራል የሥነ ምግባር እና የጸረ ሙስና ኮሚሽንን ለማቋቋም የወጣ አዋጅ

አዋጅ ቁጥር ፸፫/፲፱፻፺፫
የፌዴራል የሥነ ምግባር እና የጸረ ሙስና ኮሚሽንን
ለማቋቋም የወጣ አዋጅ

የኢትዮጵያ መንግሥትና ሕዝቦች ሙስና እና ብልሹ አሠራር የአንድን አገር ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ዕድገት የሚገታ ተግባር መሆኑን የተገነዘቡ በመሆናቸው፤
አገሪቱ የተያያዘችውን የዕድገት ጎዳና እና የዲሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ ለማፋጠንና ቀጣይነት ያለው እንዲሆን ሙስናን እና ብልሹ አሠራርን በቁጥጥር ሥር መዋል አስፈላጊ በመሆኑ፣
ሙስናን እና ብልሹ አሠራርን ለመሸከም የማይፈልግ እና ይህንኑ በብቃት ለመዋጋት ዝግጁ የሆነ ሕብረተሰብ መፍጠር አስፈላጊ በመሆኑ፤
ሙስናን እና ብልሹ አሠራርን ለመመርመር እና ለመክሰስ፣ ለመቆጣጠር እና ለመከላከል መልካም ሥነ ምግባር በኅብረተሰቡ ውስጥ እንዲስፋፋ በማድረግ ሙስና እና ብልሹ አሠራርን መዋጋት የሚችል ነፃና ራሱን የቻለ መንግሥታዊ አካል ማቋቋም አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤
በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡

ክፍል አንድ
ጠቅላላ
፩. አጭር ርዕስ
ይህ አዋጅ “የፌዴራል የሥነ ምግባር እና የጸረ ሙስና ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፪፻፴፭/፲፱፻፺፫” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡

፪. ትርጓሜ
የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር በዚህ አዋጅ ውስጥ፤
፩. “ኮሚሽን” ማለት የፌዴራል የሥነ ምግባር እና የጸረ ሙስና ኮሚሽን ነው፤
፪. “ኮሚሽነር እና ምክትል ኮሚሽነር” ማለት እንደቅደም ተከተሉ የኮሚሽኑ ኮሚሽነር ወይም ምክትል ወይም ምክትል ኮሚሽነር ነው፤
፫. “የመንግሥት መሥሪያ ቤት” ማለት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል በመንግሥት በጀት የሚተዳደር እና የፌዴራል መንግሥቱ ሥራዎች የሚከናወኑበት ማናቸውም መሥሪያ ቤት ነው፤
፬. “የመንግሥት ልማት ድርጅት” ማለት የመንግሥት ባለቤትነት ድርሻ በሙሉ ወይም በከፊል ያለበት ማናቸውም የፌዴራል መንግሥት የልማት ድርጅት ወይም አክሲዮን ኩባንያ ነው፤
፭. “የመንግሥት ባለሥልጣን” ማለት በመንግሥት መሥሪያ ቤት ወይም ልማት ድርጅት ውስጥ በኃላፊነት እንዲያገለግል በመንግሥት ወይም በቦርድ የተሾመ የተመደበ የተቀጠረ ወይም በሕዝብ የተመረጠ ማንኛውም ሰው ነው፤
፮. “የመንግሥት ሠራተኛ” ማለት ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም በፌዴራል ሲቪል ሰርቪስ ሕግ ወይም በአሠሪና ሠራተኛ ሕግ ወይም ራሱን በቻለ ሌላ ሕግ የሚተዳደርና በመንግሥት መሥሪያ ቤት ወይም በመንግሥት ልማት ድርጅት ውስጥ ተቀጥሮ ወይም ተመርጦ የሚሠራ ማንኛውም ሰው ነው፤
፯. “የሥነ ምግባር አውታሮች” ማለት በመንግሥት አስተዳደር ውስጥ ምግባረ ብልሹ ባህርያትን በከፍተኛ ደረጃ ለመቀነስ እና ሙያዊ ብቃትን እና መልካም ሥነ ምግባርን ለማበረታታት የሚያገለግሉ ዘዴዎች አካላት፣ ሥርዓቶች ወይም አስፈላጊ ሁኔታዎች እና የመሳሰሉት ናቸው፤
፰. “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፡፡

ክፍል ሁለት
ስለኮሚሽኑ መቋቋም እና ሥልጣንና ተግባር

፫. የኮሚሽኑ መቋቋም
፩. የፌዴራል የሥነ ምግባር እና የጸረ ሙስና ኮሚሽን /ከዚህ በኋላ “ኮሚሽኑ” እየተባለ የሚጠራ/ ራሱን የቻለ የፌዴራል መንግሥት መሥሪያ ቤት ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፡፡
፪. የኮሚሽኑ ተጠሪነት ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ይሆናል፡፡

፬. ስለኮሚሽኑ የአሠራር ነጻነት
የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ ንዑስ አንቀጽ /፪/ እና አንቀጽ ፱ ንዑስ አንቀጽ /፪/ /ሰ/ እና /ሸ/ ድንጋጌዎች ቢኖሩም ኮሚሽኑ ሥራውን በማከናወን ረገድ ከማንኛውም ሰው ጣልቃ ገብነት ወይም አመራር ነፃ ነው፡፡

፭. ዋና መሥሪያ ቤት
የኮሚሽኑ ዋና መሥሪያ ቤት አዲስ አበባ ይሆናል፡፡ ሆኖም አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ በየክልሉ ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤቶችን ሊያቋቁም ይችላል፡፡

፮. የኮሚሽኑ ዓላማዎች
ኮሚሽኑ የሚከተሉት ዓላማዎች ይኖሩታል፤
፩. የሥነ ምግባር እና የጸረ ሙስና ትምህርቶችን በማስፋፋት የነቃ እና ሙስናን ሊሸከም የማይችል ሕብረተሰብ እንዲፈጠር ጥረት ማድረግ፤
፪. የሙስና ወንጀልን እና ብልሹ አሠራርን በመከላከል፤
፫. የሙስና ወንጀልን እና ብልሹ አሠራርን በማጋለጥ፣ በመመርመር እና በመክሰስ በአገሪቱ ውስጥ ሐቀኛ የሕዝብ አገልግሎት እንዲሰፍን ጥረት ማድረግ፣
፬. ለመንግሥት ባለሥልጣኖች እና ለመንግሥት ሠራተኞች የሚያገለግሉ የሥነ ምግባር ደንቦች እንዲዘጋጁ ማድረግ፣ ተፈጻሚነታቸውን መከታተል እና ሌሎች ለሚያዘጋጇቸው የሥነ ምግባር ደንቦች ሲጠየቅ ድጋፍ ማድረግ፡፡

፯. የኮሚሽኑ ሥልጣንና ተግባር
ኮሚሽኑ የሚከተሉት ሥልጣንና ተግባራት ይኖሩታል፤
፩. ስለሙስና ጎጂነት የሕዝቡን ንቃተ ሕሊና እንዲጎለብት በማስተማር እና መልካም ሥነ ምግባር በሕዝብ አገልግሎት እና በኅብረተሰቡ ውስጥ እንዲስፋፋ በማድረግ ሙስናን እና ብልሹ አሠራርን መዋጋት፣
፪. በመንግሥት መ/ቤቶች እና በመንግሥት ልማት ድርጅቶች ውስጥ ለሙስና የተጋለጡ የአሠራር ሥርዓቶችን በመመርመርና እንዲሻሻሉ በማድረግ ሙስናን የመከላከል፣ በሌሎች ሰዎች ሲጠየቅ ተመሳሳይ ምክርና ድጋፍ የመስጠት፣
፫.  በመንግሥት መ/ቤቶች እና በመንግሥት ልማት ድርጅቶች ውስጥ ከባድ የሥነ ምግባር መጣስ ስለመፈጸሙ ጥቆማ ሲደርሰው ወይም በቂ ጥርጣሬ ሲኖረው የማጣራት ወይም እንዲጣራ የማድረግ እና ተገቢው እርምጃ እንዲወስድ የመከታተል፣
፬. በወንጀል ሕግ እና በሌሎች ሕጎች ውስጥ የተመለከቱ የሙስና ወንጀሎች በመንግሥት መ/ቤቶች ወይም በመንግሥት ልማት ድርጅቶች ውስጥ ወይም የመንግሥት መ/ቤቶች ወይም የመንግሥት ልማት ድርጅቶች የተካፈሉበት በሆነ ጊዜ በግሉ ዘርፍ ወይም ፌዴራል መንግሥቱ ለክልሎች ከሚሰጠው ድጎማ በተያያዘ በክልል መ/ቤቶች ውስጥ ስለመፈጸማቸው ጥቆማ ሲደርሰው ወይም በቂ ጥርጣሬ ሲኖረው ምርመራ የማድረግ ወይም እንዲመረመር የማድረግ እና ክስ የመመሥረት፣
፭. የሙስና ወንጀሎችን በመመርመር ሂደት በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ መሠረት ማንኛውንም ግቢ፣ የሥራ ቦታ፣ ተሽከርካሪ ወይም ማናቸውንም ሌላ ንብረት፣ እንደአስፈላጊነቱ የመፈተሽ፣ የመበርበር እና የመያዝ፣
፮. በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ መሠረት በሙስና ወንጀል የተጠረጠሩ ሰዎችን ከ፵፰ ሰዓት ላልበለጠ ጊዜ ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ አሥሮ የማቆየት፣ በሕግ መሠረት በዋስትና የመልቀቅ እና ተጠርጣሪዎችን የጣት አሻራና ፎቶግራፍ የመውሰድ፣
፯. ለምርመራ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው ማንኛውንም ሰው በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግና በሌሎች ሕጎች መሠረት አቅርቦ የመጠየቅ፣ ቃል የመቀበል እና ከማንኛውም ሰው ወይም መ/ቤት ማስረጃ እንዲቀርብለት የማዘዝ፣
፰. ከሙስና ወንጀል ጋር በተያያዘ የተገኘ እና በባንክ የተቀመጠ ገንዘብ ለመኖሩ በቂ ጥርጣሬ ወይም ማስረጃ ሲኖር በማናቸውም ባንክ የሚገኝ የተጠርጣሪዎች የባንክ ሂሳብ በኮሚሽነሩ ትዕዛዝ እንዲመረመር የማድረግ እና አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ በፍርድ ቤት ትዕዛዝ እንዲከበር የማድረግ፤
፱. የመንግሥት ባለሥልጣኖችን እና በሕግ ሀብታቸውንና የገንዘብ ጥቅማቸውን እንዲያስመዘግቡ ግዴታ ያለባቸውን የመንግሥት ሠራተኞች ሀብትና የገንዘብ ጥቅሞች መዝግቦ የመያዝ፣ ወይም ተመዝግበው እንዲያዙ የማድረግ፤
፲. ከሙስና ወንጀል ጋር በተያያዘ በምርመራ ላይ ያሉ ሰዎች ሀብት በፍርድ ቤት ትዕዛዝ እንዳይንቀሳቀስ የማድረግ፣ በሙስና ወንጀል የተገኘ ለመሆኑ የተረጋገጠን ማናቸውንም ንብረት ወይም ሀብት በፍርድ ቤት ትዕዛዝ እንዲወረስና በሐራጅ ተሸጦ ወይም ሳይሸጥ ለመንግሥት ገቢ እንዲሆን የማድረግ፣
፲፩. የሥነ ምግባር ደንቦች እና የጸረ ሙስና ሕጎች መከበራቸውን የመከታተል እና የማረጋገጥ፣ ስለአፈጻጸማቸው የምክር አገልግሎት የመስጠት፣
፲፪. ሥነ ምግባርን እና ሙስናን በተመለከተ ጥናትና ምርምር የማድረግ እና ተመሳሳይ ሥራዎችን የመደገፍ፣ የኮሚሽኑን ዓላማዎች ለማራመድ የሚረዱ ሪፖርቶችን እና ቴክኒካዊ ጥናቶችን አሳትሞ የማሰራጨት፣
፲፫. የሥነ ምግባር ደንቦችን እና ደንቦቹ ሲጣሱ የሚወሰዱ እርምጃዎች የተጣጣሙ እንዲሆኑ ሌሎች የሥነ ምግባር አውታሮችን የማስተባበር፣
፲፬. የሕግ አውጭና የዳኝነት አካላትን ሳይጨመር ለመንግሥት መሥሪያ ቤቶችና ለመንግሥት ልማት ድርጅቶች የሚያገለግሉ የሥነ ምግባር ደንቦች መዘጋጀታቸውን ማረጋገጥ ወይም ማዘጋጀት እና አፈጻጸማቸውን የመከታተል፣ ከሕግ አውጭ እና ከዳኝነት አካላት ጥያቄ ሲቀርብለት በሥነ ምግባር ደንብ አዘገጃጀት ረገድ ምክር የመስጠት፣
፲፭. የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች እና የመንግሥት ልማት ድርጅቶች የሥነ ምግባር መጣስና የሙስና ወንጀል የተፈጸመ ለመሆኑ ጥርጣሬ ሲኖራቸው በራሳቸው ተነሳሽነት ምርመራ ማካሄድ ይችላሉ፡፡ በከባድ የሥነ ምግባር መጣስና በሙስና ወንጀል ጉዳይ ግን ውሳኔ ላይ ከመድረሳቸው በፊት በምርመራ ያገኙትን ውጤት ለኮሚሽኑ ሪፖርት የማድረግ ግዴታ አለባቸው፣
፲፮. ለጠቋሚዎች እና ለምሥክሮች የአካልና የሥራ ዋስትና ጥበቃ የመስጠት፣
፲፯. ሙስናን በመታገል እና በመከላከል ረገድ ጥሩ ውጤት ያስገኙ ሰዎችን እና መ/ቤቶችን አወዳድሮ ለሽልማት የሚበቁበትን ሥርዓትና መለኪያ የመዘርጋት፣ ተግባራዊ የማድረግ፣
፲፰. ለክልሎች አስፈላጊውን የምክርና የድጋፍ አገልግሎት የመስጠት፣
፲፱. ተመሳሳይ ዓላማ ካላቸው አገራዊ፣ አህጉራዊና ዓለም አቀፋዊ አካላት ጋር ግንኙነትና ትብብር የመፍጠር፣
፳. የንብረት ባለቤት የመሆን፣ ውል የመዋዋል፣ በራሱ ስም የመክሰስና የመከሰስ፣
፳፩. በሕግ የሚሰጡትን እና ዓላማውን ከግብ ለማድረስ የሚረዱ ሌሎች ተግባራትን የማከናወን፡፡

፰. የኮሚሽኑ አቋም
ኮሚሽኑ፣
፩. በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት በተወካዮች ምክር ቤት የሚሾሙ አንድ ኮሚሽነር እና አንድ ምክትል ኮሚሽነር፣
እና
፪. ለሥራው አስፈላጊ የሆኑ ሠራተኞች፣ ይኖሩታል፡፡

፱. የኮሚሽነሩ ሥልጣንና ተግባር
፩. ኮሚሽነሩ የኮሚሽኑ ዋና ሥራ አስፈጻሚ በመሆን የኮሚሽኑን ሥራዎች ያደራጃል፣ ይመራል፣ ያስተዳድራል፣
፪. የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አነጋገር እንደተጠበቀ ሆኖ ኮሚሽነሩ፣
ሀ) በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ;/ የተዘረዘሩትን የኮሚሽኑን ሥልጣንና ተግባራት በሥራ ላይ ያውላል፣
ለ) የፌዴራል ሲቪል ሰርቪስ ሕግ አጠቃላይ መርሆዎችን መሠረት በማድረግ በሚያወጣው ደንብና አሠራር መሠረት የኮሚሽኑን ሠራተኞች ይቀጥራል፣ ያስተዳድራል፣ ያሰናብታል፣
ሐ) የኮሚሽኑን ዓመታዊ የሥራ ፕሮግራም እና የአምስት ዓመት በጀት ያዘጋጃል፣ ሲፈቀድም በሥራ ላይ ያውላል፣
መ) ለኮሚሽኑ በተፈቀደለት በጀት እና የሥራ ፕሮግራም መሠረት የፋይናንስ ሕግን ተከትሎ ገንዘብ ወጪ ያደርጋል፣
ሠ) በሙስና ወንጀል የተጠረጠሩ ወይም ጥፋተኛ ሆነው የተገኙ ሰዎችን የኮሚሽኑ ሠራተኞች በሕግ መሠረት ለመመርመር ወይም ለማሰር እንዲችሉ ሥልጣን ይሰጣል፤
ረ) ምርመራው በመከናወን ላይ ላለ ጉዳይ አግባብነት ያለው በሆነ ጊዜ የማንኛውም ሰው ወይም ድርጅት የባንክ ሂሳብ እንዲፈተሽ እና አስፈላጊው መረጃ እንዲሰበሰብ ትዕዛዝ ለመስጠት ይችላል፤
ሰ) የኮሚሽኑን ጠቅላላ የአሰራር ሂደት፣ የሥራ ግምገማ ውጤትና አስተያየት ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ያቀርባል፤
ሸ) እንደአግባቡ ለቦርዱ የሥራ አፈጻጸም ሪፖርት ያስተላልፋል፤
ቀ) ኮሚሽኑ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር በሚያደርጋቸው ግንኙነቶች ኮሚሽኑን ይወክላል፡፡
፫. ኮሚሽነሩ ለኮሚሽኑ ሥራ ቅልጥፍና በሚያስፈልግ መጠን ሥልጣንና ተግባሩን በከፊል ለኮሚሽኑ ኃላፊዎች እና ሠራተኞች በውክልና ሊያስተላልፍ ይችላል፡፡

፲. የኮሚሽነሩ የሥራ ዘመንና ከሥራ መነሳት
፩. የኮሚሽነሩ የሹመት ዘመን ለ፮ ዓመት ይሆናል፤ ሆኖም አስፈላጊ ሲሆን በተወካዮች ምክር ቤት ተቀባይነት ሲያገኝ በድጋሚ ሊሾም ይችላል፡፡
፪. ኮሚሽነሩ የሹመት ዘመኑ ከማለቁ በፊት ከዚህ በታች በተመለከቱት ምክንያቶች ካልሆነ በስተቀር ከሥራው አይነሳም፤
ሀ) በወንጀል ተከሶ ሥልጣን ባለው ፍርድ ቤት ጥፋተኛ መሆኑ ሲረጋገጥ፤
ለ) በአእምሮ ወይም በአካል ሕመም ምክንያት ተግባሩን በተገቢው ሁኔታ ማከናወን ሲሳነው፤

፲፩. የምክትል ኮሚሽነሩ ሥልጣንና ተግባር
ምክትል ኮሚሽነሩ ተጠሪነቱ ለኮሚሽነሩ ሆኖ፤
ሀ) ኮሚሽነሩ በማይኖርበት ጊዜ ወይም የኮሚሽነሩ ቦታ ክፍት በሚሆንበት ጊዜ ኮሚሽነሩን ተክቶ ይሰራል፤
ለ) የምርመራ መምሪያን በዳይሬክተርነት ይመራል፤
ሐ) በኮሚሽነሩ የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት ያከናውናል፤

፲፪. የምክትል ኮሚሽነሩ የሥራ ዘመንና ከሥራ መነሳት
፩. የምክትል ኮሚሽነሩ የሹመት ዘመን ለ፮ ዓመት ይሆናል፤ ሆኖም አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝና በተወካዮች ምክር ቤት ተቀባይነት ሲያገኝ በድጋሚ ሊሾም ይችላል፡፡
፪. ምክትል ኮሚሽነሩ የሹመት ዘመኑ ከማለቁ በፊት ከዚህ በታች በተመለከቱት ምክንያቶች ካልሆነ በስተቀር ከሥራው አይነሳም፤
ሀ) በወንጀል ተከሶ ሥልጣን ባለው ፍርድ ቤት ጥፋተኛ መሆኑ ሲረጋገጥ፤
ለ) በአእምሮ ወይም በአካል ሕመም ምክንያት ተግባሩን በተገቢው ሁኔታ ማከናወን ሲሳነው፡፡

፲፫. ስለኮሚሽኑ ሠራተኞች ቅጥር ሁኔታ
፩. ኮሚሽነሩ በዚህ አዋጅ ለኮሚሽኑ የተሰጡትን ሥልጣንና ተግባራት ለማከናወን በሚያስፈልግ መጠን ችሎታን እና መልካም ሥነ ምግባርን መሠረት አድርጎ ሠራተኞችን ይቀጥራል፡፡
፪. ኮሚሽነሩ ከአማካሪ ቦርዱ ጋር በመመካከር የፌዴራል ሲቪል ሰርቪስ ሕግን አጠቃላይ መርሆዎች መሠረት በማድረግ የኮሚሽኑን የሠራተኞች አስተዳደር ደንብና ሁኔታ አዘጋጅቶ በጠቅላይ ሚኒስትሩ ሲጸድቅ በሥራ ላይ ያውላል፤ በአስተዳደር ደንቡ መሠረት ከሥራ ያሰናብታል፡፡

፲፬. በጀት
መንግሥት የኮሚሽኑን የአምስት ዓመት በጀት ይመድባል፡፡ ይኸውም እንደገና በኮሚሽኑ ዓመታዊ የሥራ ፕሮግራም መሠረት ተዘርዝሮ ይፈቀዳል፡፡

፲፭. የሂሳብ መዛግብት
፩. ኮሚሽኑ የተሟሉ እና ትክክለኛ የሂሳብ መዛግብት ይይዛል፡፡
፪. የኮሚሽኑ የሂሳብ መዛግብት እና ገንዘብ ነክ ሰነዶች በፌዴራሉ ዋና ኦዲተር በየዓመቱ ይመረመራል፡፡

ክፍል ሦስት
ስለአማካሪ ቦርድ

፲፮. የአማካሪ ቦርድ መቋቋም
፩. የሚከተሉት አባላት የሚኖሩት አንድ አማካሪ ቦርድ (ከዚህ በኋላ ‹‹ቦርዱ›› እየተባለ የሚጠራ) ይቋቋማል፤
ሀ) ኮሚሽነሩ፣
ለ) የኮሚሽኑ ልዩ ልዩ መምሪያዎች ዳይሬክተሮች፤
ሐ) ዋናው ኦዲተር ወይም የእርሱ ምክትል፤
መ) የፍትሕ ሚኒስትር ወይም የእርሱ ምክትል፤
ሠ) የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽነር ወይም የእርሱ ምክትል፤
ረ) የደህንነት ኢሚግሬሽንና ስደተኞች ጉዳይ ባለሥልጣን ኃላፊ ወይም የእርሱ ምክትል፤
ሰ) የፌዴራል ሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽነር ወይም የእርሱ ምክትል፤
ሸ) በተወካዮች ምክር ቤት እና በፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈጉባዔዎች የሚመረጡና የየምክር ቤቶቹን ይሁንታ ያገኙ ፫ የፓርላማ አባላት፣ ፪ ከተወካዮች ፩ ከፌዴሬሽን ምክር ቤት፤
ቀ) መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች ፩ ተወካይ፤
በ) የተደራጀው የንግድ ኅብረተሰብ ፩ ተወካይ፤
ተ) የመንግሥትና የግል መገናኛ ብዙኀን ፪ ተወካዮች፤
ቸ) የሠራተኛ ማኅበራት ኮንፌዴሬሽን ፪ ተወካዮች
ኀ) የሴቶች ማህበር ፩ ተወካይ፤
ነ) የኢትዮጵያ መምህራን ማህበር ፩ ተወካይ፤
ኘ) ከዕንባ ጠባቂ ተቋም ፩ ተወካይ፤
አ) ከሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ፩ ተወካይ፤
ከ) በየስድስት ወሩ የሚለወጡ የኃይማኖት ተቋማት ፪ ተወካዮች፤
ኸ) በየስድስት ወሩ የሚለወጡ የክልል የሥነ ምግባር እና የጸረ ሙስና አካላት ፪ ተወካዮች
፪. ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) (ሀ) እና (ለ) ከተመለከቱት ውጪ ካሉት አባላቱ መካከል የራሱን ሰብሳቢ ይመርጣል፤ ጸሐፊው ግን የኮሚሽኑ የአስተዳደር መምሪያ ዳይሬክተር ይሆናል፡፡
፫. የቦርዱ ተጠሪነት ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ይሆናል፡፡

፲፯. የቦርዱ ሥልጣንና ተግባራት
ቦርዱ የሚከተሉት ሥልጣንና ተግባራት ይኖሩታል፤
፩. ሙስናን እና ብልሹ አሠራርን በመዋጋት ረገድ የቅድሚያ ትኩረት ሊሰጣቸው የሚገቡ ተግባራትን በመለየት እና የሥነ ምግባር ትምህርትን በማስፋፋት ረገድ ኮሚሽነሩን የማማከር፤
፪. የኮሚሽኑን የአሠራር፣ የሠራተኛ አቀጣጠር እና አስተዳደራዊ ፖሊሲዎች እና ስትራቴጂዎች የማጥናት እና ስለሚሻሻሉበት ሁኔታ ኮሚሽነሩን የማማከር፤
፫. በኮሚሽኑ ሠራተኞች ላይ በሚቀርቡ አቤቱታዎች ላይ የተወሰዱ የዲሲፕሊን እርምጃዎችን በሚመለከት በየጊዜው በኮሚሽነሩ የሚቀርብለትን ሪፖርት ተቀብሎ አስፈላጊውን ምክር የመስጠት፤
፬. በምርመራ ላይ ያለ ሰው ወይም ድርጅት የባንክ ሂሳብ እንዲፈተሽና መረጃ እንዲሰበሰብ በኮሚሽነሩ የተሰጡ ትዕዛዞችን ተገቢነት በሚመለከት በየጊዜው ከኮሚሽነሩ ሪፖርት የመቀበል እና አስፈላጊ የመሰለውን ምክር የመስጠት፤
፭. የቦርዱን ሥራ ለማከናወን አስፈላጊ የሆኑ ልዩ ልዩ ኮሚቴዎችን ከአባላቱ መካከል የማቋቋም እና ከነዚሁ ኮሚቴዎች በየጊዜው ሪፖርት እንዲቀርብለት የማድረግ፤
፮. ለሥራው አስፈላጊ የሆኑ ባለሙያዎችን በአስረጅነት የመጥራት፤
፯. ሙስናን በመታገል እና በመከላከል ጥሩ ውጤት ያስገኙ ግለሰቦችን እና መ/ቤቶችን አስቀርቦ በውድድር ስለሚሸለሙበት ሁኔታ ኮሚሽኑን የማማከር፤
፰. ስለሥራው እንቅስቃሴ በተለይም ለኮሚሽነሩ የተሰጡ ማናቸውንም ምክሮች የሚያሳይ የተሠሩ ሥራዎችን የሚገልጽ ጠቅለል ያለ መግለጫን የያዘ እና ችግሮችን ለይቶ የሚያመለክት እና ችግሮቹን ለማስወገድ ሊወሰዱ የሚገባቸውን እርምጃዎች የሚጠቁም ሪፖርት በየስድስት ወሩ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ የማቅረብ፤
፱. ከኮሚሽነሩ የሚመሩለትን ሌሎች ተመሳሳይ ተግባራት የማከናወን፡፡

፲፰. የቦርዱ የስብሰባ ሥርዓት
፩. ቦርዱ በየሦስት ወሩ አንድ ጊዜ መደበኛ ስብሰባ ያካሂዳል፣ ሆኖም አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የቦርዱ ሰብሳቢ በራሱ ተነሳሽነት ወይም በኮሚሽነሩ ሲጠየቅ በማናቸውም ጊዜ አስቸኳይ ስብሰባ ሊጠራ ይችላል፡፡
፪. ከቦርዱ አባላት ከግማሽ በላይ በስብሰባው ከተገኙ ምልዓተ ጉባዔ ይሆናል፡፡
፫. የቦርዱ ውሳኔዎች በድምጽ ብልጫ ያልፋሉ ሆኖም ድምጽ እኩል በእኩል በተከፈለ ጊዜ ሰብሳቢው ወሳኝ ድምጽ ይኖረዋል፡፡
፬. የቦርዱ የስብሰባ ቦታ በኮሚሽኑ ዋና ጽሕፈት ቤት ይሆናል፡፡
፭. የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ቦርዱ የራሱን የስብሰባ ሥርዓት ደንብ ሊያወጣ ይችላል፡፡

ክፍል አራት
ልዩ ልዩ ድንጋጌዎች
፲፱. ስለኮሚሽኑ የፖሊስነትና እና የዐቃቤ ሕግነት ሥልጣን
ስለመመርመርና ስለመከሰስ በወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ሥነ ሥርዓትና በሌሎች ሕጎች ለፖሊስና ለዐቃቤ ሕግ የተሰጠ ሥልጣን በዚህ አዋጅ ውስጥ የተመለከቱ ጉዳዮችን በሚመለከት ለኮሚሽኑ ተሰጥቷል፡፡

፳. የሥነ ምግባር መከታተያ ክፍሎች መቋቋም
፩. በየደረጃው በሚገኙ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች እና የመንግሥት ልማት ድርጅቶች ውስጥ የሥነ ምግባር ሁኔታን የሚያስተባብሩ እና ለየመሥሪያ ቤቶቹ የበላይ ኃላፊዎች የሚያማክሩ የሥነ ምግባር መከታተያ ክፍሎች ይቋቋማሉ፡፡
፪. የሥነ ምግባር መከታተያ ክፍል ተጠሪነቱ ለመሥሪያ ቤቱ የበላይ ኃላፊ ይሆናል፡፡ ሆኖም ከኮሚሽኑ ጋር የሥራ ትብብር ይኖረዋል፡፡

፳፩. የመተባበር ግዴታ
ማንኛውም ሰው ከኮሚሽኑ ሥልጣንና ተግባር ጋር በተያያዘ ለሚጠየቀው ትብብርና ድጋፍ የመተባበር ግዴታ አለበት፡፡

፳፪. ቅጣት
በሌላ ሕግ የበለጠ የሚያስቀጣ ካልሆነ በስተቀር፤
፩. ማንኛውም ሰው ለኮሚሽኑ፣ ለፍትሕ አካላት ወይም ለመንግሥት መሥሪያ ቤት ኃላፊ ወይም ለመንግሥት ልማት ድርጅት ኃላፊ ከሙስና ወንጀል ጋር በተያያዘ መረጃ ወይም ማስረጃ በሰጠ ሰው ላይ ተጽዕኖ ለማድረግ ወይም ጉዳት ለማድረስ የሞከረ ወይም የቀጣ እንደሆነ ከሦስት ዓመት በማያንስ፣ ከአሥራ አምስት ዓመት በማይበልጥ ጽኑ እሥራት እና ከስድስት ሺህ ብር በማያንስ ከሃያ አምስት ሺህ ብር በማይበልጥ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል፡፡
፪. ማንኛውም የኮሚሽኑ ኃላፊ ወይም ሠራተኛ በሕግ የተሰጠውን ሥልጣንና ኃላፊነት ያለአግባብ የተገለገለበት እንደሆነ በዚያም የተነሳ ያገኘው ጥቅም መወረሱ እንደተጠበቀ ሆኖ ከአምስት ዓመት በማያንስ ከአሥራ አምስት ዓመት በማይበልጥ ጽኑ እሥራት እና ከሦስት ሺህ ብር በማያንስ ከአሥር ሺህ ብር በማይበልጥ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል፡፡
፫. ማንኛውም ሰው ሆን ብሎ ኮሚሽኑን ለማሳሳት ወይም ሌላውን ሰው ለመጉዳት ሐሰተኛ ሪፖርት ጥቆማ ወይም መረጃ ለኮሚሽኑ ያቀረበ እንደሆነ ከአንድ ዓመት በማያንስ ከአምስት ዓመት በማይበልጥ ጽኑ እሥራት እና ከሦስት ሺህ ብር በማያንስ ከአሥር ሺህ ብር በማይበልጥ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል፡፡
፬. ማንኛውም ሰው የኮሚሽኑ ሠራተኛ መስሎ በመቅረብ የማታለል ሥራ የፈጸመ እንደሆነ ከሁለት ዓመት በማያንስ ከሰባት ዓመት በማይበልጥ ጽኑ እሥራት እና ከምስት ሺህ ብር በማያንስ ከአሥራ አምስት ሺህ ብር በማይበልጥ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል፡፡
፭. ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፳፩ በተደነገገው መሠረት ኮሚሽኑን ለመተባበር እንቢተኛ የሆነ እንደሆነ ከስድስት ወር በማያንስ ከአራት ዓመት በማይበልጥ እሥራት እና ከአንድ ሺህ ብር በማያንስ ከአምስት ሺህ ብር በማይበልጥ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል፡፡
፮. ማንኛውም ሰው የኮሚሽኑን ሥራ ያደናቀፈ ወይም ለማደናቀፍ የሞከረ እንደሆነ ከሁለት ዓመት በማያንስ ከአሥር ሺህ ብር በማያንስ ከሃያ ሺህ ብር በማይበልጥ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል፡፡ ወንጀሉ የተፈጸመው ኃይልን በመጠቀም የሆነ እንደሆነ ቅጣቱ በዚህ ንዑስ አንቀጽ የተደነገገው ከፍተኛ ቅጣት ይሆናል፡፡
፯. በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩)፣ (፫)፣ (፬)፣ (፭) እና (፮) የተመለከቱት ወንጀሎች የሕግ ሰውነት ባለው ድርጅት በተፈጸመ ጊዜ የገንዘብ ቅጣቱ አምስት እጥፍ ይሆናል፡፡

፳፫. የመሸጋገሪያ ድንጋጌ
ይህ አዋጅ በሥራ ላይ ከመዋሉ በፊት ተፈጽመው ምርመራቸው በጅምር ወይም በሂደት ላይ ያለም ሆነ፣ የተጠናቀቁ ወይም በፍርድ ቤት በመታየት ላይ ያሉ የሙስና እና ከሙስና ጋር የተያያዙ የወንጀል ጉዳዮች በነበሩበት ሁኔታ ቀጥለው ውሳኔ ያገኛሉ፡፡

፳፬. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን
፩. የሚኒስትሮች ምክር ቤት ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም ደንብ ሊያወጣ ይችላል፡፡
፪. ኮሚሽኑ ይህንን አዋጅና በዚህ አዋጅ መሠረት የሚወጣውን ደንብ ለማስፈጸም መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፡፡

፳፭. ተፈጻሚነት ስለማይኖራቸው ሕጎች
ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረኑ ማናቸውም ሌሎች ሕጎች በዚህ አዋጅ ውስጥ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚነት አይኖራቸውም፡፡

፳፮. አዋጁ የሚጸናበት ጊዜ
ይህ አዋጅ ከግንቦት ፲፮ ቀን ፲፱፻፺፫ ዓ.ም. ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡

አዲስ አበባ ግንቦት ፲፮ ቀን ፲፱፻፺፫ ዓ.ም.
ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ
የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ
ፕሬዚዳንት