አዋጅ ቁጥር ፪፻፳፯/፲፱፻፺፫ ዓ.ም. ከማናቸውም ገቢ ግብር ለማስከፈል የወጣውን አዋጅ ለማሻሻል የወጣ አዋጅ | GOALGOOLE | Because you need Information for your goals !
7023 Bole Kifle Ketema, Addis Ababa, Ethiopia
0116616179/85 mcc@ethionet.et

አዋጅ ቁጥር ፪፻፳፯/፲፱፻፺፫ ዓ.ም. ከማናቸውም ገቢ ግብር ለማስከፈል የወጣውን አዋጅ ለማሻሻል የወጣ አዋጅ

አዋጅ ቁጥር ፪፻፳፯/፲፱፻፺፫ ዓ.ም.
ከማናቸውም ገቢ ግብር ለማስከፈል የወጣውን አዋጅ ለማሻሻል
የወጣ አዋጅ

ከማናቸውም ገቢ ግብር ስለማስከፈል የወጣውን አዋጅ ቁጥር ፩፻፸፫/፶፫ እንደገና ማሻሻል በማስፈለጉ፤
በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፶፭/፩/ እና /፲፩/ መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡

፩. አጭር ርዕስ
ይህ አዋጅ  ‹‹ከማናቸውም ገቢ ግብር ስለማስከፈል የወጣ /ማሻሻያ/ አዋጅ ቁጥር ፪፻፳፯/፲፱፻፺፫;;›› ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡

፪. ማሻሻያ
ከማናቸውም ገቢ ግብር ስለማስከፈል የወጣው አዋጅ ቁጥር ፩፻፸፫/፲፱፻፶፫ /እንደተሻሻለ/ እንደገና እንደሚከተለው ተሻሽሏል፤
፩. ከአንቀጽ ፳፯ ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፳፰ ተጨምሯል፤
‹‹፳፰. የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር
፩. የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር አስፈላጊ ስለመሆኑ፤
ሀ/ ማንኛውም ግብር የመክፈል ግዴታ ያለበት ሰው ወይም ድርጅት የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር የመያዝ ግዴታ አለበት፡፡ ይሁን እንጂ በማናቸውም ሁኔታ አንድ ግብር ከፋይ ከአንድ የበለጠ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር እንዲይዝ አይፈቀድም፡፡
ለ/ ማንኛውም ግብር ከፋይ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ለማግኘት ክፍያ አይጠየቅም፤
ሐ/ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ለማግኘት የሚደረገው ምዝገባ የጊዜ ሠሌዳ እንደአግባብነቱ በፌዴራል አገር ውስጥ ገቢ ባለሥልጣን ወይም በክልል የፋይናንስ ቢሮዎች በሚወጣ መመሪያ ይወሰናል፡፡
፪. ግብርን ቀንሶ ገቢ የማድረግ ግዴታ ስላለባቸው ግብር ከፋዮች
ሀ ከተከፋይ ሂሣብ ላይ ግብር ተቀናሽ የሚደረግበት ማንኛውም ሰው ወይም ድርጅት የግብር ከፋይ መለያ ቁጥሩን ግብርን ቀንሶ ገቢ የማድረግ ግዴታ ላለበት ግብር ከፋይ ማስመዝገብ አለበት፡፡
ለ ግብርን ቀንሶ ገቢ የማድረግ ግዴታ ያለበት ግብር ከፋይ የሰበሰበውን ግብር አግባብ ላለው የግብር ባለሥልጣን ገቢ በሚያደርግበት ጊዜ ግብሩ የተቀነሰባቸውን ግብር ከፋዮች መለያ ቁጥር እንዲሁም ከእያንዳንዱ የተቀነሰው ግብር መጠን የሚያሳይ ዝርዝር አብሮ ማቅረብ አለበት፡፡
፫. የንግድ ሥራ ፈቃድ
ሀ የንግድ ሥራ ለማከናወን የሚያስችል ፈቃድ ለማግኘት የሚፈልግ ማንኛውም ሰው ወይም ድርጅት በቅድሚያ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር መያዝ አለበት፡፡
ለ የንግድ ሥራ ለማከናወን የሚያስችል ፈቃድ የተሰጠው ወይም እንዲሰጠው ጥያቄ ያቀረበ ማንኛውም ሰው ወይም ድርጅት በፈቃድ ሰጪው ባለሥልጣን ዘንድ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥሩን ማስመዝገብ አለበት፡፡
ሐ የንግድ ሥራ ፈቃድ ወይም የሙያ ፈቃድ የሚሰጥ ወይም የሚያድስ ማናቸውም የመንግሥት መ/ቤት ወይም ተቋም የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ላላቀረበ ሰው ወይም ድርጅት ፈቃድ አይሰጥም ወይም አያድስም፡፡ ከዚህ በላይ የተነገረው ቢኖርም ፈቃድ ሰጪው ባለሥልጣን በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፩ መሠረት እንዲደርሰው በተደረገው የምዝገባ የጊዜ ሠሌዳ ጠያቂው መመዝገብ ያለበት ቀን ያልደረሰ መሆኑን የሚያመለክት መሆኑን ከተረዳ ግብር ከፋዩን የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር እንዲያቀርብ አይጠይቀውም፡፡
፬. መመሪያዎች
ሀ የገንዘብ ሚኒስትሩ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ለማግኘት ግብር ከፋዮች የሚመዘገቡበትን ሥርዓት የሚወስን መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡
ለ የገንዘብ ሚኒስትሩ የሚያወጣው መመሪያ የሚደርሳቸው ግብር አስገቢ መ/ቤቶች ከሌሎች መካከል በየምድቡ የሚገኙ ግብር ከፋዮች የሚመዘገቡበትን ቀን ለይቶ የሚያሳይ የምዝገባ ሠሌዳ ያዘጋጃሉ ይህንንም የጊዜ ሠሌዳ አግባብ ላላቸው ፈቃድ ሰጪ ባለሥልጣኖች ያሠራጫሉ፡፡››
፪. የአዋጁ አንቀጽ ፳፰ እንደቅደም ተከተላቸው ከአንቀጽ ፸፬ ሆነዋል፡፡
፫ የአዋጁ አንቀጽ ፵ ተሠርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፵ ተተክቷል፤
‹‹፵ ሀ. የቁርጥ ግብር አሠራርን በሥራ ላይ ስለማዋል
የደረጃ ‹‹ሐ›› ግብር ከፋዮችን የግብር ግዴታ ለመወሰን የቁርጥ ግብር አወሳሰን ዘዴ በሥራ ላይ እንዲውል ይደረጋል
i) የቁርጥ ግብር የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ደንብ ውስጥ የተመለከተውን የንግድ ሥራውን ዓይነት፣ የንግዱን ሥራ ስፋት፣ የንግዱ ሥራ የሚገኝበትን ቦታ እና ሌሎችም ልዩነቶችን የሚያንፀባርቅ የቁርጥ ግብር አወሳሰን ሠንጠረዥ መሠረት በማድረግ የሚወሰን የግብር መጠን ነው፡፡ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ በሚፈቅደው መሠረት ግብሩን በየጊዜው ለመክፈል ካልጠየቀና ካልተፈቀደለት በስተቀር ግብር ከፋዩ የቁርጥ ግብሩን በየዓመቱ ከሐምሌ ፩ ቀን እስከ ሐምሌ ፴ ቀን ባለው ጊዜ ውስጥ ገቢ ማድረግ አለበት፡፡
ii) ለቁርጥ ግብር አወሳሰን መሠረት የሚሆነውን የገንዘብ መጠን ለመወሰን የሚያስችሉ አስፈላጊ መረጃዎችን ለማሰባሰብ የደረጃ ‹‹ሐ›› ግብር ከፋዮችን የሚመለከት ጥናት ማካሄድ አለበት፡፡ ጥናቱ የሚካሄድበት ንድፍ እና አፈፃፀም ዕቅድ ይህ አዋጅ ከፀና በኋላ ወዲያውኑ መጀመር አለበት፡፡ የጥናቱ የውሳኔ ሀሳብ ይህ አዋጅ በሥራ ላይ ከዋለበት ቀን ጀምሮ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ለሚኒስትሮች ምክር ቤት መቅረብ አለበት፡፡
iii) የቁርጥ ግብር አወሳሰን ሠንጠረዥ በሥራ ላይ እስከሚወልበት ጊዜ ድረስ የደረጃ ‹‹ሐ›› ግብር ከፋዮች የግብር አከፋፈል በመሸጋገሪያ የግብር አወሳሰን ሥርዓት ይመራል፡፡ በመሸጋገሪያ የግብር አወሳሰን ሥርዓት ደረጃ ‹‹ሐ›› ግብር ከፋዮች ባለፈው ዓመት በከፈሉት ግብር ላይ ፮ ፐርሰንት (ስድስት በመቶ) የዋጋ ግሽበት ማስተካከያ ታክሎበት እንዲከፍሉ ይደረጋል፡፡
፵/ለ/. ዕቃዎች ወደአገር በሚገቡበት ጊዜ ስለሚከፈል የገቢ ግብር
ዕቃዎች ለንግድ ወደአገር በሚገቡበት ጊዜ የንግድ ትርፍ ግብር ይከፈልባቸዋል፡፡ በዚህ ዓይነት የሚሰበሰበው ግብር፤ ግብር ከፋዩ በዓመቱ መጨረሻ መክፈል ከሚገባው የግብር መጠን ላይ እንዲታሰብለት ይደረጋል፡፡
i) በዚህ አንቀጽ መሠረት ወደአገር በሚገቡ ዕቃዎች ላይ የሚሰበሰበው የንግድ ትርፍ ግብር አስመጪው ለዕቃው በከፈለው ዋጋ የመድን አረቦን እና የመጓጓዣ ወጪ (ሲ.አይ.ኤፍ) ላይ የሚታሰብ ፭ ፐርሰንት (አምስት በመቶ) ይሆናል፡፡
ii) ወደአገር በሚገቡ ዕቃዎች ላይ የተከፈለው ግብር፤ ግብር ከፋዩ ያስታወቀውን ገቢ መሠረት በማድረግ ከተወሰነው ግብር ያነሰ እንደሆነ ግብር ከፋዩ ልዩነቱን እንዲከፍል ይደረጋል፡፡ ወደአገር በሚገቡ ዕቃዎች ላይ የተከፈለው ግብር በዓመቱ ሊከፈል ከሚገባው ግብር የበለጠ እንደሆነ የግብር አስገቢው ባለሥልጣን በብልጫ የተከፈለውን ወዲያውኑ ለግብር ከፋዩ ይመልስለታል፡፡
iii) በዚህ አንቀጽ መሠረት የሚሰበሰበው ግብር የግብር ከፋዩን ስም አድራሻ እና የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር በመጠቀም መመዝገብ እና ሂሣቡን በዚሁ መሠረት መያዝ አለበት፡፡ ሆኖም ግብር ከፋዩ የመመዝገቢያው ጊዜ ባለመድረሱ ምክንያት የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ያልያዘ እንደሆነ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥሩን አግኝቶ ግብሩን ከተከፋይ ሂሣብ ላይ ቀንሶ ገቢ ለሚያደርገው ሰው ወይም ድርጅት እስከሚሰጥ ድረስ ምዝገባው የሚከናወን በግብር ከፋዩ ስምና አድራሻ ብቻ ይሆናል፡፡
iv) የገንዘብ ሚኒስትሩ ለዚህ አንቀጽ አፈፃፀም ‹‹ለንግድ የሚውሉ ዕቃዎች›› የሚለውን ሀረግ ትርጉም በመመሪያ ይወስናል፡፡
፵/ሐ/ ከተከፋይ ሂሳቦች ላይ ግብርን ቀንሶ ስለማስቀረት
የደረጃ ‹‹ሀ›› ግብር ከፋዮች የመንግሥት መ/ቤቶች ለትርፍ ያልተቋቋሙ የግል ድርጅቶች እና መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ደንብ በተመለከቱት ደረጃዎች ውስጥ ለሚገኙ ግብር ከፋዮች ከሚከፍሉት ማናቸውም ክፍያ ላይ ግብሩን ቀንሰው ማስቀረት አለባቸው፡፡
i) ከተከፋይ ሂሳቦች ላይ ተቀንሶ ቀሪ የሚደረገው ግብር የጠቅላላ ተከፋይ ሂሳብ ፭ ፐርሰንት (አምስት በመቶ) ይሆናል፡፡
ii) ግብሩን ገቢ ማድረግ ያለበት ሰው ወይም ድርጅት በወሩ ውስጥ ከተከፈሉ ሂሳቦች ላይ ተቀንሶ ቀሪ መደረግ የሚገባውን አጠቃላይ ሂሳብ በየወሩ የመጨረሻ ቀን ለግብር አስገቢው ባለሥልጣን ገቢ ማድረግ አለበት፡፡ ከተከፋይ ሂሳቦች ላይ ግብርን ቀንሶ ገቢ ማድረግ ኃላፊነት ያለበት ሰው ወይም ድርጅት በወሩ የሰበሰበውን አጠቃላይ ሂሳብ ገቢ በሚያደርግበት ጊዜ ክፍያ የተፈፀመለትን የእያንዳንዱን ሰው ወይም ድርጅት ስም መለያ ቁጥሩን በወሩ ውስጥ ለተጠቀሰው ግለሰብ የተከፈለውን ገንዘብ አጠቃላይ ድምር ተቀናሽ ተደርጎ የቀረበውን ግብር እና በእያንዳንዱ ግለሰብ ስም ለግብር አስገቢው ባለሥልጣን ገቢ የተደረገውን ሂሣብ የሚያሳይ ዝርዝር ማቅረብ አለበት፡፡
iii) ከተከፋይ ሂሣቦች ላይ የተቀነሰው ግብር በዓመቱ መከፈል ከነበረበት ትክክለኛ ግብር ያነሰ ሆኖ የተገኘ እንደሆነ ግብር ከፋዩ ገቢውን በሚያስታውቅበት ጊዜ በልዩነት የሚፈለገውን ግብር ገቢ ማድረግ አለበት፡፡ ከተከፋይ ሂሣቦች ላይ የተቀነሰው ግብር በዓመቱ መከፈል ከሚገባው በላይ ሆኖ የተገኘ እንደሆነ ግብር አስገቢው ባለሥልጠን በብልጫ የተከፈለውን ግብር ወዲያውኑ ለግብር ከፋዩ ይመልስለታል፡፡
iv) በዚህ አንቀጽ መሠረት ከተከፋይ ሂሣብ ላይ ግብሩን ቀንሶ ገቢ የማድረግ ግዴታ ያለበት ሰው ወይም ድርጅት ተቀንሶ ገቢ መደረግ ያለበትን ግብር በሙሉ ወይም በከፊል ቀንሶ ገቢ ያላደረገ እንደሆነ ግብሩን ሙሉ በሙሉ ለግብር አስገቢው ባለሥልጣን ገቢ እንዲያደርግ ይገደዳል፡፡
፵/መ/ በተቀማጭ ገንዘብ ላይ ከሚከፈል ወለድ ግብርን ቀንሶ ስለማስቀረት
በተቀማጭ ገንዘብ ላይ ወለድ የሚከፍል ማናቸውም ድርጅት ወይም ማኅበር ለአስቀማጩ በከፈለው ወይም በስሙ ከያዘለት ወለድ ላይ ፭ ፐርሰንት (አምስት በመቶ) የገቢ ግብር ቀንሶ ማስቀረት አለበት፡፡ በዚህ ዓይነት ተቀንሶ ቀሪ የተደረገው ሂሣብ ለግብር አስገቢው ባለሥልጣን ገቢ የሚደረገው ከዚህ በላይ በአንቀጽ ፵/ሐ/ (ii) መሠረት ሲሆን ይህም የመጨረሻ የግብር ክፍያ ሆኖ ይቆጠራል፡፡
፵/ሠ/ ከደረጃ ‹‹ሀ›› እና ‹‹ለ›› ግብር ከፋዮች ላይ አነስተኛ ግብር ስለመሰብሰብ
የደረጃ ‹‹ሀ›› እና ‹‹ለ›› ግብር ከፋዮች ከጠቅላላ ገቢያቸው ፪ ፐርሰንት /ሁለት በመቶ/ አነስተኛ ግብር ይከፍላሉ፡፡ በመደበኛ ግብር አከፋፈል ግብር ከፋዩ መክፈል የሚገባው ግብር ከአነስተኛው ግብር በላይ የሆነ እንደሆነ የሚከፍለው መደበኛውን ግብር ይሆናል፡፡ በመደበኛ ሊከፈል የሚገባው ግብር ከአነስተኛው ግብር በታች የሆነ እንደሆነ አነስተኛውን ግብር ይከፍላል፡፡ ሆኖም አነስተኛውን ግብር መክፈል የነበረበት ግብር ከፋይ ራሳቸውን ችለው በሚሠሩ የታወቁ ሂሣብ ባለሙያዎች የተረጋገጠ የሂሣብ መዝገብ ያቀረበ እንደሆነ መደበኛውን ግብር ብቻ ይከፍላል፡፡
፬. ከአንቀጽ ፷፱ ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፷፱ /ሀ/ ተጨምሯል፤
‹‹፷፱/ሀ/ መቀጫ
ማናቸውም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵ የተደነገጉትን የተላለፈ ግብር ከፋይ የሚከተለውን መቀጫ ይቀጣል፤
i) ማናቸውም ግብር ከፋይ ከተከፋይ ሂሣብ ላይ ግብሩን ቀንሶ ለሚያስቀረው ሰው ወይም ድርጅት የግብር ከፋይ መለያ ቁጥሩን ያላቀረበ እንደሆነ ከተከፋዩ ሂሣብ ላይ ፴ ፐርሰንት /ሠሳሣ በመቶ/ ተቀንሶ ለግብር አስገቢው ባለሥልጣን ገቢ ይደረጋል፡፡
ii) ከተከፋይ ሂሣብ ላይ ግብሩን ቀንሶ ገቢ ማድረግ ለሚገባው ሰው ወይም ድርጅት የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ያላቀረበ ግብር ከፋይ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተደነገገው በተጨማሪ ብር ፭ሺህ / አምስት ሺ ብር/ ወይም ሊከፈለው የሚገባውን ሂሣብ ከሁለቱ አነስተኛውን በመቀጫ መልክ ለግብር አስገቢው ባለሥልጣን እንዲከፍል ይደረጋል፡፡››
፭ ከአንቀጽ ፸ ንዑስ አንቀጽ (ሐ) ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ (መ) እና (ሠ) ተጨምረዋል፡፡
‹‹መ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፰ መሠረት የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ሊይዝ የሚገባው ግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ያልያዘ እንደሆነ ከብር ፭ሺህ በማያንስ እና ከብር ፲ሺህ በማይበልጥ የገንዘብ መቀጫ ይቀጣል፡፡ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ያልያዘው ሆነ ብሎ መሆኑ የተረጋገጠ እንደሆነ ከብር ፲ሺህ በማያንስ እና ከብር ፳ሺህ በማይበልጥ እና በአንድ ዓመት እሥራት ይቀጣል፡፡
‹‹ሠ) ማናቸውም ግብር ከፋይ ከአንድ የበለጠ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ይዞ የተገኘ እንደሆነ በያዘው በእያንዳንዱ ተጨማሪ መለያ ቁጥር ልክ ብር ፭ሺህ/ አምስት ሺህ ብር/ መቀጫ ይቀጣል፡፡ ግብር ከፋዩ ከአንድ የበለጠ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር የያዘው ሆነ ብሎ መሆኑ የተረጋገጠ እንደሆነ ከብር ፲ሺህ በማያንስና ከብር ፳ሺህ በማይበልጥ የገንዘብ መቀጫ እና በእያንዳንዱ ተጨማሪ መለያ ቁጥር ልክ በአንድ ዓመት እሥራት ይቀጣል፡፡››

፫. አዋጁ የሚጸናበት ጊዜ
ይህ አዋጅ
ሀ/ በአንቀጽ ፵/ሀ/ የተደነገገውን የደረጃ ‹‹ሐ›› ግብር ከፋዮች የቁርጥ ግብር በሚመለከት ከሐምሌ ፩ ቀን ፲፱፻፺፬ ዓ.ም.
ለ/ በአንቀጽ ፵ /ሠ/ የተደነገገውን አነስተኛ ግብር በሚመለከት ከሐምሌ ፩ ቀን ፲፱፻፺፫ ዓ.ም.
ሐ/ ሌሎች የአዋጁን ድንጋጌዎች በሚመለከት አዋጁ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከፀደቀበት ቀን
ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡
አዲስ አበባ ታህሣሥ ፳፮ ቀን ፲፱፻፺፫ ዓ.ም.

ዶር ነጋሶ ጊዳዳ
የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ
ፕሬዚዳንት