ቀዳሚ ምርመራ አድራጊ ፍርድ ቤትና ክሱ ፍርድ ቤት እንዲሰማ ስለ ማድረግ | GOALGOOLE | Because you need Information for your goals !
7023 Bole Kifle Ketema, Addis Ababa, Ethiopia
0116616179/85 mcc@ethionet.et

ቀዳሚ ምርመራ አድራጊ ፍርድ ቤትና ክሱ ፍርድ ቤት እንዲሰማ ስለ ማድረግ

ሦስተኛ መጽሐፍ፡፡
ቀዳሚ ምርመራ አድራጊ ፍርድ ቤትና ክሱ ፍርድ ቤት እንዲሰማ ስለ ማድረግ፡፡
 

ቍ ፹፡፡ መሠረቱ፡፡

(፩) በወንጀለኛ መቅጫ ሕግ በቍጥር ፭፻፳፪ (ከባድ የግፍ አገዳደል) ወይም በቍጥር ፮፻፴፯ (ከባድ የሆነ የወንበዴነት ሥራ) በመሥራት የተከሰሰ ማናቸውም ሰው በዚህ መጽሐፍ በተመለከተው  መሠረት ለቀዳሚ ምርመራ አድራጊ ፍርድ ቤት ነገሩ እንዲጣራ መቅረብ አለበት፡፡
ስለሆነም ወዲያውኑ በከፍተኛ ፍርድ ቤት ነገሩ መታየት አለበት ብሎ ዐቃቤ ሕጉ ያቀረበውን አሳብ ከፍተኛው ፍርድ ቤት ከተረዳ፤ ፍርድ ቤቱ ነገሩ ለቀዳሚ ምርመራ አድራጊ ፍርድ ቤት መቅረብ የለበትም ብሎ ለመወሰን የዚህ ቍጥር ድንጋጌ አያግደውም፡፡
(፪) በከፍተኛው ፍርድ ቤት ብቻ መታየት በሚገባው በሌላ ወንጀል የተከሰሰ ማናቸውም ሰው በቍጥር ፴፰ (ለ) መሠረት ዐቃቤ ሕጉ ካላዘዘ በቀር ቀዳሚ ምርመራ አድራጊ ፍርድ ቤት ነገሩ እንዲጣራ መቅረብ የለበትም፡፡

ቍ ፹፩፡፡ ሥልጣን ያለው ፍርድ ቤት፡፡

ከቍጥር ፺፱  እስከ ፻፯ የተመለከተው እንደ ተጠበቀ ሆኖ ወንጀሉ በተፈጸመበት ስፍራ ሥልጣን ያለው የወረዳ ግዛት ፍርድ ቤት የቀዳሚ ምርመራ ያደርጋል፡፡

ቍ ፹፩፡፡ ሥነ ሥርዓት፡፡

(፩) የቀዳሚ ምርመራ ሁሉ ከዚህ በሚከተሉ ቍጥሮች መሠረት ይፈጸማል፡፡
(፪) በቍጥር ፺፬ በተመለከተው ሁኔታ መሠረት ቀጠሮ ሊሰጥ ይቻላል፡፡

ቍ ፹፫፡፡ የቀዳሚ ምርመራ አጀማመር፡፡

(፩) ዐቃቤ ሕግ በቍጥር ፹ ንኡስ ቍ ፪ መሠረት በቀዳሚ ምርመራ አድራጊ ፍርድ ቤት ነገሩ እንዲቀርብ የሚያስፈልግ መሆኑን ሲወስን የውሳኔውን ግልባጭ ሥልጣኑ ለሚፈቅድለት  ወረዳ ግዛት ፍርድ ቤት አስፈላጊ በሆነ ጊዜም ለዚሁ ፍርድ ቤት ዐቃቤ ሕግ ይልካል፡፡
(፩) ፍርድ ቤቱም ምርመራው የሚደረግበትን ቀን ወስኖ ዐቃቤ ሕጉ ለክሱ ማስረጃ     የሚሆኑት ምስክሮች እንዲቀርቡለት መጥሪያ ያዝለታል፡፡
(፫) ቀዳሚ ምርመራ በሚደረግበት ፍርድ ቤት ያለው ዐቃቤ ሕግ ስለ ክሱ ክርክሩን ያመለክታል፡፡

ቍ ፹፬፡፡ የዐቃቤ ሕግን ማስረጃ ስለ መቀበል፡፡

የተከሰሰው ሰው ራሱ ሲቀርብ ወይም እንዲቀርብ ከተደረገ በኋላ ፍርድ ቤቱ ዐቃቤ ሕጉ
ነገሩን እንዲጀምርና ምስክሮቹን እንዲጠራ ያደርጋል፡፡

ቍ ፹፭፡፡ ተከሳሹ ቃሉን ለመስጠት ፈቃደኛ እንደ ሆነ፤ ስለ መጠየቅ፡፡

(፩) የዐቃቤ ሕግ ምስክሮች ከተሰሙና ቃላቸውም ከተመዘገበ በኋላ ለክሱ መልስ ተከሳሹ
ቃሉን ለመስጠት ፈቃደኛ እንደ ሆነ፤ ፍርድ ቤቱ ይጠይቀዋል፡፡
(፪) ቀዳሚ ምርመራ የሚያደርገው ፍርድ ቤት ክሱ የሚያሟግት ያለመሆኑንና     የተከሳሹን ጥፋተኝነት ወይም ነጻ መሆን በዚሁ በቀዳሚ ምርመራ ፍርድ ቤት ሳይሆን በከፍተኛው ፍርድ ቤት የሚወሰን መሆኑን ለተከሳሹ ይነግረዋል፡፡
(፫) ቃሉን እንሰዲሰጥ የማይገደድ መሆኑንና በፈቃዱ የሰጠው ቃል ግን በጽሑፍ ሆኖ     በማስረጃነት ነገሩ ሲሰማ የሚቀርብ መሆኑን ለተከሳሹ ይነግረዋል፡፡

ቍ ፹፮፡፡ ተከሳሹ ስለሚሰጠው ቃል፡፡

(፩) ተከሳሹ ቃሉን መስጠት ያልመረጠ እንደ ሆነ፤ ነገሩ እንዲሰማ ለከፍተኛው ፍርድ
ቤት ያቀርባል፡፡
(፪) ተከሳሹ ቃሉን መስጠት የመረጠ እንደ ሆነ ቃሉ ተጽፎ ለተከሳሹ ተነቦለት ፍርድ
ቤቱ ከፈረመበት በኋላ በመዝገቡ ውስጥ ይቀመጣል፡፡

ቍ ፹፯፡፡ ተጨማሪ ምስክሮች፡፡

ምስክርነታቸው ትክክለኛ ፍርድ ለመስጠት አስፈላጊ መስሎ ከታየው ዐቃቤ ሕግ
ያልቆጠራቸውን ምስክሮች ፍርድ ቤቱ በማንኛውም ጊዜ መጥራትና ማስመስከር ይችላል፡፡

ቍ ፹፰፡፡ ማስረጃን ስለ መመዝገብ፡፡

 በቍጥር ፻፵፯ በተነገረው መሠረት ማስረጃ መመዝገብ አለበት፡፡ እንዲሁም የየአንዳንዱ
ምስክር ቃል ለየብቻው በወረቀት ላይ መጻፍ አለበት፡፡

ቍ ፹፱፡፡ ነገሩ እንዲሰማ ለፍርድ ቤት ስለ ማቅረብ፡፡

(፩) ተከሳሹ ቃሉን የሰጠ እንደ ሆነ የሰጠውን ቃል በመዝገብ ከጻፈ በኋላ የቀዳሚ ምርመራ አድራጊ ፍርድ ቤት ነገሩን አጣርቶ ክሱን ወይም ክሶቹን ሳይለይ ከሳሹ በከፍተኛው ፍርድ ቤት እንዲቀርብና ነገሩ እንዲሰማ ያደርጋል፡፡
(፪) ክሱን ወይም ክሶቹን በዚህ ሕግ ከቍ ፻፱ እስከ ፻፳፪ በተመለከተው መሠረት ዐቃቤ ሕጉ በሚያዘጋጀው የክስ ማመልከቻ ውስጥ መዘርዘር አለበት፡፡
(፫) ከዚህ በኋላ ተከሳሹ መጥራት የሚፈልጋቸውን ምስክሮች ዝርዝር እስከ አድራሻቸው እንዲያቀርብ ፍርድ ቤቱ ትእዛዝ ይሰጣል፡፡
ቍ ፺፡፡ ምስክሮች የሚፈርሙት የራስ ዋስትና ወረቀት፡፡
(፩) ቀዳሚ ምርመራ በሚያደርገው ፍርድ ቤት የመሰከሩ ምስክሮች ሁሉ በሚጠሩበት ቀን ከዚህ ፍርድ ቤት እንዲቀር ቀዳሚ ምርመራ አድራጊው ፍርድ ቤት የራስ ዋስትና ወረቀት ያስፈርማቸዋል፡፡
(፪) ማንኛውም ምስክር የራስ ዋስትና ወረቀት አልፈርምም ባለ ጊዜ ፍርድ ቤት ክሱ እስከሚታይበት ድረስ ወይም እቀርባለሁ ብሎ የራስ ዋስትና ወረቀት እስኪፈርም ድረስ በማረፊያ ቤት እንዲቆይ ማድረግ ይችላል፡፡

ቍ ፺፩፡፡ ለመዝገብ ቤቶች ሹም የሚላክ መዝገብ፡፡

(፩) ተከሳሹ ወደ ከፍተኛው ፍርድ ቤት ነገሩ እንዲታይ ሲላክ ዋናው መዝገብና ለፍርድ ቤት የሚቀርብ ማንኛውም መረጃ ለከፍተኛ ፍርድ ቤት መዝገብ ቤቶች ሹም ይላካሉ፤ በብዛቱ ወይም በሌላ ምክንያት ለከፍተኛው ፍርድ ቤት መዝገብ ቤት ሹም ለመላክ አስቸጋሪ የሆነ ማንኛውም መረጃ በፖሊስ እጅ ሊቆይ ይችላል፡፡
(፪) በፖሊስ እጅ የቆዩትን ለከፍተኛው ፍርድ ቤት መዝገብ ቤት ሹም የተላኩትን መረጃዎች
የሚገልጽ ዝርዝር ከመዝገቡ ጋራ ይላካል፡፡
(፫) የከፍተኛው ፍርድ ቤት የመዝገብ ቤት ሹም ከቀዳሚ መርማሪው ፍርድ ቤት የመጣውን
መዝገብ ግልባጭ ማድረግና ለዐቃ ሕግና ለተከሳሹ የመስጠት ኃላፊነት አለበት፡፡

ቍ ፺፪፡፡ በመዝገቡ ውስጥ ስለሚገኘው ዝርዝር፡፡

(፩) መዝገቡ ከዚህ በታች የተመለከቱት ዝርዝሮች ይገኙበታል፡፡
(ሀ) የክሱ መዝገብ ቍጥር፤
(ለ) ወንጀሉ የተፈጸመበት ቀን፤
(ሐ) የክስ አቤቱታ ቀርቦ እንደ ሆነ የቀረበበት ቀን፤
(መ) የክስ አቤት ባዩ እንዳለ፤ ስምና አድራሻው
(ሠ) የታወቀ እንደ ሆነ፤ የተከሳሹ ስም፤ አድራሻ  ሥራውና ዕድሜው፤ ዜግነቱ፤
(ረ) በክስ ማመልከቻው የተገለጸው ወንጀልና ተገቢነት ያለው ሲሆን ወንጀሉ የተፈጸመበት
ንብረት ዋጋና ወንጀሉ የተፈጸመበት ሰው ልዩ ሁኔታ
(ሰ) ተከሳሹ እንዲያዝ የፍርድ ቤት ትእዛዝ የተሰጠበት ቀን ያለ እንደ ሆነ፤ ወይም መጀመሪያ
ተከሳሹ የተያዘበት ቀን፤
(ሸ) ተከሳሹ ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ ፍርድ ቤት የቀረበበት ቀን፤
(ቀ) የዐቃቤ ሕጉ ስምና አስፈላጊ ሲሆን የተከሳሹ ጠበቃ ስም፤
(በ) ቀጠሮ የተሰጠ እንደ ሆነ፤ ቀጠሮው የተሰጠበት ቀንና ምክንያት፤
(ተ) ቀዳሚው ምርመራ የተፈጸመበት ቀን፤
(ቸ) በቀዳሚው ምርመራ ፍርደ ቤት የተሰጠ ማንኛውም ቃል ተከሳሹ የሰጠው ቃል ጭምር፤
(ኘ) የመከላከያ ምስክሮች ዝርዝር ሊስት፤
(፪) ለዐቃቤ ሕጉና ለተከሳሹ በሚላኩት የመዝገብ ግልባጮች ላይ እንደ እነዚህ ዝርዝሮች መገት አለባቸው፡፡

ቁ. ፺፫፡፡ ተከሳሹ በማረፊያ ቤት እንዲቆይ ስለ ማድረግ

በዋስትና ወረቀት መልቀቅን የሚመለከት የዚህ ሕግ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ቀዳሚ ምርመራ ያደረገው ፍርድ ቤት ክሱ እስከፍተኛው ፍርድ ቤት እስኪታይ ድረስ  ተከሳሹ ማረፊያ ቤት እንዲቆይ ለማዘዝ ይችላል፡፡